Post Mortem

John, zoon van een Engelse krantenmagnaat,sterft als soldaat van een jaar of 20 in 1916, ergens in België of Noord Frankrijk.
Na 13 jaar komt hij terug, bij zijn moeder, zijn verloofde,  zijn ouwe strijdmakkers die níet sneuvelden, zijn vader.
En allemaal, op  misschien zijn moeder na, hebben ze niets, maar dan ook niets geleerd van de geschiedenis en erger nog: ze zijn al weer hard op weg naar een nieuwe oorlog met dezelfde hypocrisie en misdadige leugenachtigheid.
O ja, er is één oud-militair, Perry, die in de loopgraven al wist en verkondigde dat weinig een oorlog kan rechtvaardigen, maar dat elk woord dat een oorlog verheerlijkt er één te veel is en per definitie misdadig.
Perry publiceert eind jaren 20 een roman "Post Mortem" waarin hij deze zienswijze uitdraagt; bijna vanzelfsprekend wordt dit boek verboden.

Noel Coward schreef het toneelstuk waarin het bovenstaande verhaal wordt verteld in 1930, maar het werd pas in 1992  voor het eerst professioneel opgevoerd.
Theater Oostpool uit Arnhem bracht nu, met een verwijzing naar de Airborne-herdenkingen in de regio, een serie opvoeringen in een oude steenfabriek aan de Rijn.
De bezetting bestond voornamelijk uit jonge acteurs en zangers, van dezelfde leeftijd dus als het gros van de soldaten in de Eerste Wereldoorlog.
Het wringt wel dat dit heftige anti-oorlogsstuk juist wordt opgevoerd tijdens de Airborne-herdenkingen; die leggen naar mijn smaak juist vaak de nadruk op de heroïsche en spectaculaire aspecten van oorlog.
Ik kan me voorstellen dat er mensen zijn die 'Post Mortem'   betichten van een te hoog  'vandikhoutzaagtmenplanken" gehalte , maar zo'n mens was ik zondagmiddag in elk geval niet.

Al vanaf de eerste minuten stond het huilen me nader dan het lachen en ik ben niet vaak eerder zo neerslachtig uit een voorstelling gekomen. Dat lag niet aan de kwaliteit van spel, regie of stuk, integendeel: de boodschap kwam keihard binnen.
Je zou denken dat je met de jaren meer eelt op je ziel krijgt. Vroeger zou ik gedacht hebben bij zo'n stuk dat, om redenen van artistiek belang, situaties en feiten wel wat zouden zijn aangedikt. Maar  nu neig ik ertoe om het getoonde nog maar een lieflijk afgietsel van de werkelijkheid te vinden.
En misschien speelde het gegeven dat bijna alle acteurs de leeftijd hebben van het gros van alle soldaten, waar en wanneer ook ter wereld, onbewust ook een rol. Dat maakte de feiten nog eens zo wrang.