Wat hebben jullie gelezen de laatste tijd? (6)

Wat hebben jullie de laatste tijd gehoord?

Gek; dat heeft plots echt helemaal niks meer met boeken te maken.
Integendeel: dat duidt op roddels en het nieuwste nieuws.
Bij zo een vraag denkt niemand aan een ervaring op het gebied van fictie.

Hoewel ik het niet zeker weet (binnenkort hopelijk wel) weet ik tamelijk zeker dat slechtzienden/blinden het hebben over lezen als ze een gesproken tekst tot zich hebben genomen. En geen enkele blinde heeft het over ' tasten'  of ' voelen'  als hij/zij een brailletekst tot zich neemt.
Lezen: dat is het enige geldende woord.

Maar luisteren is toch anders dan lezen? Of niet?
Tot voor kort dacht ik van niet.

Maar...
een vriendin gaf me een luisterboek( 4 cd' s) te leen. Vriendin, zeer taalgevoelig, voor geen taalkleintje vervaard, intellectueel verre mijn meerdere)  gebruikte de woorden -ongeveer-: " dit is iets te veel voor mij; ik kan er geen Kuchen van bakken, jij doet een cursus Duits, dus waarschijnlijk weet jij er wel weg mee!"

En ik?

Gevleid en hovaardig tegelijkertijd, maar er voor 95% van overtuigd dat ik dit Sweinchen wel even ging wassen. En ervan ging genieten, want ik had het boek ooit gelezen in het nederlands en ik had er mooie herinneringen aan.

Nou ja, het laat zich raden. Ik kon het absoluut niet volgen. Eerst wijt je het aan moeheid, dan aan te
weinig concentratie. En pas als je superfit en totaal gespitst- met pen en papier in de aanslag- moet erkennen dat je echt geen idee hebt wat dat stuurloze 18/19jarige meisje in Keulen en Berlijn 1932 beweegt en meemaakt: dan erken je de " nederlaag" .

Het is geen nederlaag natuurlijk; ik weet alleen veel minder dan ik dacht te weten en hoewel dat zuur is, denk ik meteen blijmoedig, dat er dus nog heel wat te leren valt.

Maar in het kader van dit blogje (verschil tussen luisteren en lezen) vertel ik het vervolg: ik bestelde het boek bij Amazon en zag eindelijk de letters! O, dat was een wereld van verschil. Nee, echt simpel duits was het nog steeds niet, maar door de woorden te zien, werd bijna alles duidelijk en in elk geval op te zoeken.

Het was een verademing en toen kwam de toch schrikaanjagende bewustwording: wat te doen als je niet meer kunt rekenen op een woordbeeld?
Als je bent aangewezen op je oren?

Voorlopig wil ik daar niet al te lang bij stilstaan, maar door deze ervaring vind ik luisteren en lezen niet meer gelijk aan elkaar.

Ik snap heus wel dat de ' vreemde'  taal een struikelblok vormde, maar ik besefte door deze ervaring  dat ook luisteren in de moedertaal niet gelijk staat aan lezen met de ogen in die moedertaal.
En hoe het zien van de woorden bijdraagt aan verduidelijking. Ach, ik weet het in feite al sinds de middelbare school : hoe gemakkelijk het is een geschreven tekst te ontcijferen en hoe ondoenlijk dat is (voor mij!) met een gesproken tekst.

Is het een ' generatie-ding' ? Dat je  alleen het op papier geschreven woord als werkelijk ervaart? Want zelfs  bij e-boeken heb ik het idee dat ik het boek niet ' echt'  gelezen heb; dat het niet zo beklijft als het papieren boek.


Dan is er nog de kwestie van de stem: hoe sec en onnadrukkelijk ook, een voorlezer geeft toch een bepaalde kleur aan een tekst. Over het algemeen geniet ik van een expressieve voorlezer, maar soms vind ik die zo irritant dat ik maar afzie van het boek. Dan liever een saaie en wat rare stem (bijLibrivox komt dat voor) die simpelweg de woorden zegt.

O ja, Het Kunstzijden Meisje van Irmgard Keun is een prachtig boek; in 1932 uitgebracht en zo tintelend van leven. Tintelend is misschien niet een goed woord omdat het vrolijkheid lijkt in te sluiten en daarvan is nauwelijks sprake. Wel van hoop en levenslust -ondanks alles.